Chứng khoán là gì? Tìm hiểu những kiến thức cơ bản về đầu tư chứng khoán

Phạm Thùy Phương 24/07/2022 292 Views

Thị trường chứng khoán là một trong những lĩnh vực đầu tư đầy hứa hẹn trên thế giới và tại Việt Nam. Để đầu tư chứng khoán thành công bạn cần tìm hiểu những kiến thức cơ bản và cách đầu tư chứng khoán đúng đắn.

Trong bài viết này, Nguontaichinh.com sẽ chia sẻ đến các bạn tất tần tận những kiến thức cơ bản nhất về đầu tư chứng khoán. Nếu bạn quan tâm đến chứng khoán và muốn tạo ra nguồn thu nhập thụ động từ chứng khoán hãy tham khảo ngay bài viết nhé!

Chứng khoán là gì?

Chứng khoán là gì?
Chứng khoán là gì?

Chứng khoán tên tiếng Anh là Securities, nó là các loại giấy tờ có giá trị như cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ,… do các công ty, tổ chức phát hành theo đúng quy định của pháp luật. Chứng khoán có hình thức chứng chỉ, dữ liệu điện tử hoặc bút toán ghi sổ.

Người mua chứng khoán có thể trở thành chủ sở hữu một phần vốn góp (cổ phiếu) hoặc trở thành chủ nợ (mua trái phiếu) đối với công ty. Chứng khoán được xem là một loại hàng hóa có thể mua bán, giao dịch trên thị trường hoặc nắm giữ như tiền.

Có mấy loại chứng khoán?

Có mấy loại chứng khoán?
Có mấy loại chứng khoán?

Chứng khoán được chia thành 3 loại, cụ thể như sau:

Chứng khoán vốn

Chứng khoán vốn hay cổ phiếu phổ thông, là loại chứng khoán do các công ty cổ phần phát hành, nó thể hiện quyền sở hữu một phần vốn, tài sản của công ty đối với cổ đông.

Nhà đầu tư mua cổ phiếu sẽ được trả cổ tức nếu công ty kinh doanh có lãi và được hưởng lợi từ chênh lệch giá cổ phiếu khi mua vào và bán ra. Bên cạnh đó người sở hữu cổ phiếu còn có quyền biểu quyết, quyền bầu cử, quyền tự ứng cử vào HĐQT,..

Nếu không may công ty phá sản cổ đông sẽ được nhận lại khoản tiền còn lại khi công ty đã thanh toán hết nợ. Chứng khoán vốn có thể kể đến là cổ phiếu ưu đãi, cổ phiếu thường, chứng chỉ quỹ,….

Chứng khoán nợ

Chứng khoán nợ xác nhận mối quan hệ người cho vay và người đi vay. Người sở hữu chứng khoán nợ hoặc trái phiếu là chủ nợ và công ty phát hành là con nợ, có trách nhiệm phải hoàn trả nợ cho bạn. Chứng khoán nợ sẽ thể hiện rõ số tiền cho vay, lãi suất, kỳ hạn, thời gian đáo hạn,…

Nếu công ty phá sản, người sở hữu chứng khoán nợ sẽ được ưu tiên thanh toán trước các loại chứng khoán khác như cổ phiếu ưu đãi, cổ phiếu thường,…

Chứng khoán nợ thường được phát hành dưới dạng trái phiếu (trái phiếu chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp), hay chứng chỉ tiền gửi, chứng khoán thế chấp,….

Chứng khoán lai (hybrid securities) nó có đặc tính của cả chứng khoán nợ và chứng khoán vốn. Tuy nhiên nó thiên về chứng khoán nợ hơn.

Chứng khoán phái sinh

Chứng khoán phái sinh là một hợp đồng tài chính được thiết lập để xác nhận quyền và nghĩa vụ giữa 2 bên ở thời điểm hiện tại về một giao dịch được thực hiện vào 1 thời điểm xác định trong tương lai. Chứng khoán phái sinh có rủi ro cao hơn các loại chứng khoán khác.

Tại thị trường Việt Nam đã có giao dịch chứng khoán phái sinh và giá của chứng khoán phái sinh phụ thuộc vào chỉ số VN30. Có 4 loại chứng khoán phái sinh gồm hợp đồng kỳ hạn (Forward), hợp đồng tương lai (Future), hợp đồng quyền chọn (Option) và hợp đồng hoán đổi (Swap).

Độ rủi ro của các loại chứng khoán

Bất kỳ loại chứng khoán nào cũng có độ rủi ro nhất định và mỗi loại chứng khoán sẽ có độ rủi ro khác nhau. Trong 3 loại chứng khoán trên chứng khoán phái sinh là rủi ro cao nhất đến chứng khoán vốn (cổ phiếu) và ít rủi ro nhất là chứng khoán nợ (trái phiếu)

Đặc điểm của chứng khoán

Đặc điểm của chứng khoán
Đặc điểm của chứng khoán

Trong phần này, Nguontaichinh.com sẽ chia sẻ đến các bạn những đặc điểm cơ bản của chứng khoán. Cùng tìm hiểu nhé!

Tính thanh khoản

Chứng khoán có tính thanh khoản cao, chuyển đổi thành tiền mặt nhanh và dễ hơn so với các tài sản khác, điều này thể hiện rõ bởi khả năng mua bán chứng khoán trên thị trường thứ cấp. Mỗi loại chứng khoán có khả năng chuyển nhượng khác nhau và cổ phiếu đã niêm yết có tính thanh khoản cao hơn so với các loại chứng khoán khác.

Tính rủi ro

Đầu tư thì phải chấp nhận rủi ro và mỗi loại chứng khoán nó sẽ có mức độ rủi ro khác nhau. Ngoài ra chứng khoán cũng chịu tác động từ các yếu tố khác như rủi ro thị trường, lạm phát, rủi ro chính trị,…

Tính sinh lợi

Nhà đầu tư mua chứng khoán với mục đích là sinh lợi, nhận được một mức thu nhập thụ động lớn hơn trong tương lai. Nhà đầu tư có thể sinh lợi từ việc mua cổ phiếu như được hưởng cổ tức nếu công ty kinh doanh tốt hoặc hưởng lợi từ giá chứng khoán bán ra cao hơn giá mua vào.

Tìm hiểu về thị trường chứng khoán

Tìm hiểu về thị trường chứng khoán
Tìm hiểu về thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán là gì?

Thị trường chứng khoán là nơi mà các loại chứng khoán được mua/bán, giao dịch. Các nhà đầu tư có thể thực hiện giao dịch mua/bán chứng khoán qua các sàn chứng khoán. Từ đó có thể trao đổi quyền sở hữu chứng khoán.

Phân loại thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán được phân thành 2 loại gồm:

  • Thị trường chứng khoán sơ cấp đây là nơi chứng khoán được phát hành và bán cho người mua. Nó được gọi là chứng khoán mới phát hành và được mua bán với giá phát hành. Thị trường chứng khoán sơ cấp hoạt động nhằm huy động nguồn vốn nhàn rỗi thành vốn dài hạn để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Thị trường chứng khoán sơ cấp không hoạt động liên tục mà nó chỉ hoạt động khi nào doanh nghiệp cần huy động vốn.
  • Thị trường chứng khoán thứ cấp là nơi mua bán, trao đổi các loại chứng khoán sau khi đã phát hành qua thị trường chứng khoán sơ cấp. Thị trường thứ cấp hoạt động nhằm kiếm lợi nhuận và di chuyển các tài sản xã hội hoặc các dòng vốn đầu tư.  Tại Việt Nam có các sàn chứng khoán lớn như HNX, HOSE, UPCOM.

Các chủ thể tham gia thị trường chứng khoán

Các chủ thể tham gia thị trường chứng khoán
Các chủ thể tham gia thị trường chứng khoán

Các chủ thể tham gia thị trường chứng khoán gồm:

  • Nhà đầu tư: nhà đầu tư cá nhân, nhà đầu tư tổ chức
  • Nhà phát hành: chính phủ, chính quyền địa phương, công ty, doanh nghiệp, quỹ đầu tư, ngân hàng, kho bạc, công ty chứng khoán,…
  • Trung gian môi giới: công ty chứng khoán, các trung gian tài chính
  • Cơ quan tổ chức thị trường: ủy ban chứng khoán nhà nước, sở giao dịch chứng khoán, trung tâm lưu ký chứng khoán, hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán,..

Thời gian giao dịch chứng khoán

Thời gian giao dịch chứng khoán
Thời gian giao dịch chứng khoán

Khi đầu tư chứng khoán bạn cần phải biết được thời gian giao dịch chứng khoán. Hiện nay tại thị trường Việt Nam có 3 sàn giao dịch gồm HOSE, HNX, UPCOM thời gian giao dịch là 9:00 – 11:30 và 13:00 – 15:00 giờ chiều từ thứ 2 đến thứ 6 trừ ngày lễ, tết. Cụ thể giờ giao dịch như sau:

Thời gian giao dịch sàn HOSE:

HOSE Thời gian Phương thức khớp lệnh Loại lệnh
Mở cửa 9h00 – 9h15 Phiên khớp lệnh định kỳ – Mở cửa Lệnh ATO, LO
Khớp lệnh liên tục 9h15-11h30 Phiên khớp lệnh liên tục Lệnh LO, MP
Tạm nghỉ 11h30-13h00
Khớp lệnh liên tục 13h00-14h30 Phiên khớp lệnh liên tục Lệnh LO, MP
Đóng cửa 14h30-14h45 Khớp lệnh định kỳ – Đóng cửa Lệnh ATC, LO
Giao dịch thỏa thuận 9h00-11h30 Giao dịch thỏa thuận
13h00-15h00

Thời gian giao dịch sàn HNX:

HNX Thời gian Phương thức khớp lệnh Loại lệnh
Mở cửa 9h00 – 9h15 Phiên khớp lệnh liên tục Lệnh LO, MOK, MAK, MTL
Tạm nghỉ 11h30-13h00
Khớp lệnh liên tục 13h00-14h30 Phiên khớp lệnh liên tục Lệnh LO, MP
Đóng cửa 14h30-14h45 Khớp lệnh định kỳ – Đóng cửa Lệnh ATC, LO
Khớp lệnh sau giờ 14h45-15h00 Khớp lệnh sau giờ PLO
Giao dịch thỏa thuận 9h00-11h30 Giao dịch thỏa thuận
13h00-15h00

Ngày giao dịch T+ trong chứng khoán

Ngày giao dịch T0 là ngày trong giao dịch (tức là lúc mua chứng khoán).  Ngày T+1 là ngày giao dịch tiếp sau ngày T0. Ngày T+2 là ngày giao dịch tiếp sau ngày giao dịch T+1 và ngày T+3 là ngày giao dịch tiếp sau ngày giao dịch T+2. Ngày giao dịch T0 được hiểu chính là ngày mà bạn mua/bán cổ phiếu thành công.

Cách đọc bảng giá chứng khoán

Cách đọc bảng giá chứng khoán
Cách đọc bảng giá chứng khoán

Khi đầu tư chứng khoán kiến thức cơ bản nhất mà bạn cần biết là biết cách đọc bảng giá chứng khoán.

Mã chứng khoán

Mã chứng khoán (Ký hiệu Mã CK) là danh sách các mã chứng khoán giao dịch (sắp xếp theo thứ tự từ A-Z). Mỗi công ty được niêm yết trên sàn chứng khoán đều có 1 mã riêng do Uỷ Ban Chứng khoán nhà nước cấp, và mã chứng khoán thường là tên viết tắt của công ty.

Giá tham chiếu

Giá tham chiếu là giá đóng cửa tại phiên giao dịch gần nhất trước đó. Giá tham chiếu có màu vàng trên bảng giá chứng khoán, nó chính là cơ sở để tính toán giá trần và giá sàn. Riêng sàn Upcom thì giá tham chiếu được tính bằng giá bình quân của phiên giao dịch gần nhất.

Giá trần

Giá trần có màu tím trong bảng chứng khoán. Đây là mức giá cao nhất mà bạn có thể đặt lệnh mua hoặc bán chứng khoán trong ngày giao dịch.

Mỗi sàn giao dịch sẽ có cách tính mức giá trần khác nhau như: sàn HOSE giá trần = +7% giá tham chiếu, sàn HNX, giá trần = +10% giá tham chiếu, sàn Upcom, giá trần = 15% so với giá bình quân phiên giao dịch liền trước.

Giá sàn

Giá sàn có màu xanh lam, nó thể hiện mức giá thấp nhất mà bạn có thể đặt lệnh mua, bán chứng khoán trong phiên giao dịch. Tại sàn HOSE giá sàn = -7% giá tham chiếu, sàn HNX, giá sàn = -10% so với giá tham chiếu, sàn Upcom, giá sàn = -15% so với giá bình quân phiên giao dịch liền trước.

Giá xanh lá

Giá màu xanh lá thể hiện giá bán khớp lệnh cao hơn giá tham chiếu.

Giá màu đỏ

Giá màu đỏ thể hiện giá bán thấp hơn giá tham chiếu và nó không phải giá sàn.

Tổng khối lượng khớp

Tổng khối lượng khớp (Tổng KL) thể hiện khối lượng cổ phiếu đã được giao dịch trong 1 ngày giao dịch. Bạn có thể tham khảo cột này để đánh giá tính thanh khoản của cổ phiếu.

Tiêu chí chọn cổ phiếu tốt để đầu tư

Tiêu chí chọn cổ phiếu tốt để đầu tư
Tiêu chí chọn cổ phiếu tốt để đầu tư

Để đầu tư thành công, việc tìm hiểu kiến thức về tiêu chí, cách chọn cổ phiếu tốt để đầu tư là điều rất cần thiết. Dưới đây là một số tiêu chí chọn cổ phiếu mà bạn có thể tham khảo:

Tổng nợ vay/ tài sản ngắn hạn <1.1

Tiêu chí đầu tiên là Tổng nợ vay/tài sản ngắn hạn <1.1, điều này cho thấy tổng nợ vay của doanh nghiệp nhỏ hơn so với tài sản ngắn hạn, công ty có tỷ lệ vay nợ thấp. Nếu tình hình kinh tế diễn biến xấu thì công ty vẫn đảm bảo được tình hình tài chính của công ty.

Chỉ số thanh toán hiện hành = (Tài sản ngắn hạn)/(Nợ ngắn hạn) >1,5

Chỉ số này cho thấy khả năng sử dụng các tài sản ngắn hạn của công ty như tiền mặt, hàng tồn kho, các khoản phải thu để chi trả cho nợ ngắn hạn. Nó thể hiện khả năng thanh toán đáo hạn dưới 1 năm của công ty. Thường chỉ số thanh toán hiện hành càng cao thì công ty có khả năng hoàn trả nợ tốt hơn.

Tăng trưởng EPS dương trong 5 năm gần nhất

EPS là chỉ số thể hiện thu nhập trên mỗi cổ phiếu, đây là một chỉ số để định giá cổ phiếu. Việc chọn cổ phiếu với EPS dương sẽ giúp các nhà đầu tư tránh được các cổ phiếu có rủi ro cao.

Chỉ số P/E

Chỉ số P/E = giá cổ phiếu/EPS, đây là hệ số cho biết giá cổ phiếu thời điểm hiện tại cao hơn thu nhập từ cổ phiếu bao nhiêu lần. Chỉ số P/E cao thể hiện kỳ vọng tăng trưởng thu nhập từ cổ phiếu sẽ cao hơn trong tương lai và ngược lại.

Chỉ số P/B = Giá thị trường/Giá trị sổ sách

Đây là chỉ số giúp bạn tìm kiếm được các cổ phiếu tốt có giá rẻ ít được quan tâm khi bạn so sánh P/B với đối thủ cạnh tranh và P/B trung bình toàn ngành. Tiêu chí chọn cổ phiếu là chỉ số P/B<1.2.

Chia cổ tức bằng tiền đều đặn

Chia cổ tức bằng tiền đều đặn
Chia cổ tức bằng tiền đều đặn

Tiêu chí để lựa chọn cổ phiếu tốt là cổ tức cao, chia tiền đều đặn, sớm hoàn vốn từ nguồn thu cổ tức. Mặc dù nhiều nhà đầu tư không mua cổ phiếu để hưởng cổ tức nhưng đây là một tiêu chí quan trọng để bạn chọn được một cổ phiếu tốt, an toàn.

Tìm hiểu những kiến thức đầu tư chứng khoán cơ bản là tiền đề cơ sở để giúp bạn hiểu rõ hơn về lĩnh vực đầu tư chứng khoán và thành công với nó. Hy vọng những kiến thức đầu tư chứng khoán được chúng tôi chia sẻ sẽ hữu ích với bạn và giúp bạn đầu tư thành công. Hãy theo dõi và tham khảo những bài viết tiếp theo của chúng tôi để cập nhật cho mình những kiến thức đầu tư chứng khoán mới nhất. Nếu bạn có thắc mắc gì về đầu tư chứng khoán hãy liên hệ Nguontaichinh.com để được tư vấn nhé!

Tác giả

Chuyên viên tư vấn tài chính chứng khoán với hơn 7 năm kinh nghiệm. Mục tiêu chia sẻ kiến thức cùng mọi người tạo ra thu nhập ổn định trong tương lai.

Chia sẻ bài viết:
5 1 đánh giá
Đánh giá bài viết
guest
0 Góp ý
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x